Hoe werkt dat?

Zo gebruik je een statief

Door: Kim
10-07-2017
Camerastatief Header2

Pas als je fotografeert met statief ontdek je de ware betekenis van het woord scherp. In samenwerking met Zoom.nl leren we je hoe je bij elke fotografievorm optimaal gebruikmaakt van het statief.

Fotograferen met een statief: minder beweging, meer scherpte

Een van de belangrijkste oorzaken voor mislukte foto's is beweging. De geringste beweging kan al onscherpte veroorzaken. Een tele-objectief vergroot die kleine beweging uit, zodat de foto nóg sneller bewogen is. Wil je weten of je een foto nog ‘uit de losse hand’ kunt nemen? Houd dan deze vuistregel aan: het brandpuntafstand moet kleiner zijn dan de sluitersnelheid in milliseconden. Fotografeer je op 100 mm, dan moet je sluitersnelheid sneller zijn dan 1/100 seconde. Heeft jouw camera of objectief beeldstabilisatie, dan kun je misschien net iets verder gaan, maar ook aan deze elektronische hulp zit een limiet. Denk er trouwens aan dat je de beeldstabilisatie, als je een statief gebruikt, beter kunt uitschakelen.

Voor elke fotografievorm heeft het statief een eigen functie. We lopen de verschillende vormen hieronder langs.

Camerastatief 1

Nachtfotografie

Bij nachtopnames werk je met weinig licht. Om nog scherpe foto's te krijgen, heb je een lange sluitertijden nodig. Een statief is dan onmisbaar. Daarbij kun je ook andere factoren die de sluitersnelheid beïnvloeden met een statief naar je hand zetten. De lichtgevoeligheid van je camera kan bijvoorbeeld terug naar iso 100. Op die manier heb je minimale ruis. Vanaf statief kun je ook weer een kleiner diafragma (groter diafragma-getal) gebruiken om zo meer scherptediepte in je foto te krijgen.

Landschapsfotografie

Landschapsfotografen gebruiken bijna altijd een statief. Midden op de dag in het volle zonlicht kun je ook uit de hand alles scherp krijgen. Maar een landschap fotograferen onder deze omstandigheden levert zelden een bijzonder beeld op. Landschapsfotografen werken het liefst rond zonsopgang en zonsondergang. Daarbij willen zij meestal een grote scherptediepte, zodat alles van voor tot achter scherp is. Een langere sluitertijd is dan al niet meer te voorkomen. Als landschapsfotograaf is ook de waterpas op je statief handig om de horizon recht te zetten.

Natuurfotografie

Natuurfotografen proberen vaak vanaf grote afstand dieren vast te leggen zonder ze te storen. Daarom werken ze met lange tele-objectieven. Bij een 500 mm objectief heb je een sluitertijd van minimaal 1/500 nodig, wil je nog uit de hand fotograferen. Elke trilling wordt bij dergelijke objectieven dermate uitvergroot dat je niet ontkomt aan een statief. Een bijkomend voordeel is dat een statief het gewicht overneemt. Zonder de last van zware objectieven kun je probleemloos urenlang wachten op de perfecte foto. Ook kun je alles al vooraf perfect instellen. Zodra het onderwerp zich op de juiste plek vertoont, hoeft je alleen nog maar af te drukken.

Camerastatief 2
Camerastatief 3
Camerastatief 4
1 van 3

Macrofotografie 

Net als bij stevige tele-objectieven zul je ook bij een macro-objectief snel last krijgen van de trilling van je handen. Een statief is ook hier onmisbaar. Een grote scherptediepte is belangrijk bij macrofotografie. Om een klein bloempje helemaal scherp in beeld te krijgen, zul je al snel het diafragma flink moeten dichtdraaien (een groot diafragma-getal gebruiken). Ben je van plan aan macrofotografie te gaan doen, let dan bij aanschaf van je statief op de minimale hoogte. Als macrofotograaf wil je vaak centimeters boven de grond kunnen werken; dat is lang niet met elk statief mogelijk.

Studiofotografie

Een statief is niet alleen buiten handig. Ook veel portretfotografen gebruiken er eentje in hun studio. Op die manier kunnen ze meer met het model bezig zijn, omdat ze niet 'verstopt' zitten achter de camera. Vaak staan ze niet eens bij hun camera in de buurt en gebruiken ze een (draadloze) ontsteker. Met het statief sluit je, ook bij sneller sluitertijden door flitslicht, elke onnodige trilling in het beeld uit. Het resultaat: nog scherpere foto's

Camerastatief 5

Compositie

Met statief werken heeft nog een voordeel, al lijkt dit aanvankelijk misschien een nadeel. Als je vanaf statief door de zoeker van je camera kijkt, zie je meestal niet de compositie die je voor ogen had. Dat luistert vaak erg nauw. Soms moet je wel een paar keer je statief verstellen voordat je tevreden bent. Het voordeel van dit bijstelwerk is dat je de tijd neemt om goed over je compositie na te denken voordat je de foto maakt. Uit de hand zou je wellicht al een paar foto's geschoten hebben met de kans dat de goede compositie erbij zit. Met je statief denk je eerst goed na over welke compositie je wilt en waarom. De hoeveelheid foto's neemt af, maar de kwaliteit neemt toe.

Gebruik

Net als bij je camera gelden er voor het gebruik van een statief ook een paar basisregels. Zo is het slim om één van de poten van je statief in de richting van je onderwerp te zetten. Je objectief wijst namelijk in dezelfde richting. Zeker bij een groot objectief verklein je zo de kans dat je statief omvalt. Een ander voordeel is dat de twee andere poten van je statief niet in de weg staan. Veel statieven hebben een haak aan de middenzuil. Wellicht heb je je al eens afgevraagd waarvoor deze dient. Ook deze haak geeft extra stabiliteit als je er iets zwaars aan hangt. Er moet wel een heel stevige wind waaien wil je statief nu nog bewegen. Werk je met grote tele-objectieven, let er dan op dat je niet de camera, maar het objectief aan je statief vastmaakt. Dit weegt immers meer dan de camera. 

Camerastatief 6

Draad- of zelfontspanner

Zelfs mét statief loop je nog kans op beweging, namelijk wanneer je de ontspanknop indrukt. Met een draadontspanner (tegenwoordig vaak elektronisch en soms ook draadloos) sluit je elke beweging uit. Bij gebrek aan een draadontspanner kun je de timer van je camera gebruiken, maar die is minder nauwkeurig. Plus: je moet nog steeds de camera aanraken om het afdrukken in gang te zetten.

Aan de slag

Zoals je ziet, is een statief nuttig voor vele verschillende vormen fotografie. Dankzij een statief kun je écht scherpe foto's maken, reden genoeg om de aanschaf van dit soort fotoapparatuur te verantwoorden.

Profiel Foto Kim
Praat mee